Czym jest uszlachetnianie drzew i jak je wykonać?

Uszlachetnianie odmian drzewek owocowych i ozdobnych

Okulizacja lub szczepienie to terminy znane działkowcom, ale nie każdy wie dokładnie na czym uszlachetnianie polega i jak się za nie zabrać. Do szczepienia potrzebujemy gatunków podatnych, które przyjmą się, specjalnego i bardzo ostrego nożyka do pobierania „oczek” oraz taśmy, która zabezpieczy miejsce szczepienia.

Termin i wybór rośliny

Najlepszym terminem na wykonywanie okulizacji jest lipiec oraz sierpień, wtedy aktywność miazgi jest największa, dlatego roślina zrośnie się szybciej. Nie wszystkie rośliny możemy łączyć ze sobą. Wiele zależy od pokrewieństwa danych gatunków oraz od ich mechanizmów obronnych. W naszym klimacie z powodzeniem uszlachetnia się jabłonie, grusze, śliwy, klony, buki i jarzęby. Nieco bardziej kłopotliwe jest łączenie ze sobą gatunków iglastych, w tym przypadku przydaje się duża wiedza z zakresu szkółkarstwa. Niektóre gatunki szczepi się jedynie pod osłonami, dzieje się tak, ponieważ po zabiegu wymagają one zapewnienia właściwej temperatury oraz wilgotności. W warunkach polowych, w okresie letnim, spełnienie tych warunków jest niemal niemożliwe.

Od czego zacząć okulizację?

Kiedy już wybraliśmy rośliny, które chcemy ze sobą połączyć za pomocą szczepienia lub okulizacji musimy przygotować odpowiedni sprzęt. Potrzebny będzie okulizak, czyli ostry nożyk do pobierania oczek z odmiany szlachetnej. Oczko to zazwyczaj jeden zdrowy pąk, który należy wyciąć wprawnym ruchem z odmiany macierzystej. Tak przygotowane oczko wprawia się na podkładkę. Najlepszym sposobem okulizacji jest tak zwane „odwrócone T”. W podkładce powinna zostać zrobiona kieszonka, w której umieszcza się wycięty fragment z zawiązkiem pędu. Innym sposobem jest okulizacja na krzyż, tę metodę stosuje się w przypadku gatunków, które wytwarzają spore pąki (na przykład jarząb lub bez lilak). Nacięcie na podkładce robi się w kształcie litery X, powinno być większe, aby pobrany pąk zmieścił się w szczelinie. Po umieszczeniu oczka na podkładce trzeba zabezpieczyć całość przed wysychaniem, infekcjami lub uszkodzeniami mechanicznymi. W tym celu stosuje się taśmy lub rafię. Po paru tygodniach można podejrzeć, czy uszlachetnianie się powiodło. Jeśli widoczne są zrosty oraz zgrubienia to dobry znak – drzewo wytworzyło tkankę przyranną i zabezpieczyło miejsce zranienia.